เรื่องกันสั่นในเลนส์กับในบอดี้ทำงานร่วมกันยังไง มีช่างภาพวิดีโอคนหนึ่งบ่นกับผมว่าเขาถือกล้องเดินถ่ายด้วยเลนส์สองตัวในวันเดียวกัน ตัวหนึ่งภาพนิ่งจนแทบไม่ต้องแก้ในตัดต่อ อีกตัวสั่นเป็นระลอกทั้งที่บอดี้ก็ตัวเดิม มือก็มือเดิม เขาสรุปเองว่าเลนส์ตัวที่สองคุณภาพแย่กว่า ซึ่งไม่ใช่ ความต่างอยู่ที่ว่าระบบกันสั่นในชุดนั้นทำงานกันกี่ชั้น และคุยกันรู้เรื่องแค่ไหน
กันสั่นในเลนส์กับในบอดี้ ทำงานร่วมกันยังไง เพราะเก่งคนละแบบ
กันสั่นในเลนส์ทำงานด้วยการขยับชิ้นเลนส์ข้างใน ส่วนกันสั่นในบอดี้ทำงานด้วยการขยับเซนเซอร์ สองอย่างนี้เก่งคนละแบบ ฝั่งเลนส์รับมือกับการสั่นแบบก้มเงยและส่ายซ้ายขวาได้ดี โดยเฉพาะที่ทางยาวโฟกัสยาว ๆ เพราะมันแก้ที่ต้นทางของแสงก่อนเข้าเซนเซอร์ ส่วนฝั่งบอดี้ครอบคลุมแกนที่เลนส์ทำไม่ได้ อย่างการหมุนรอบแกนกลางและการเลื่อนขึ้นลงซ้ายขวา ซึ่งเป็นอาการที่เกิดตอนคุณเดินถือกล้อง ในบางระบบสองส่วนนี้ประสานงานกันได้ คือบอดี้รู้ว่าเลนส์กำลังแก้แกนไหนอยู่แล้วไปรับผิดชอบแกนที่เหลือ ผลลัพธ์จึงดีกว่าการเปิดทั้งคู่แล้วต่างคนต่างทำ
การประสานงานเกิดขึ้นได้เพราะเลนส์ส่งข้อมูลกลับมา
การประสานงานที่ว่านี้เกิดขึ้นได้เพราะเลนส์ส่งข้อมูลกลับมาให้บอดี้ผ่านหน้าสัมผัสไฟฟ้าบนเมาท์ ทั้งทางยาวโฟกัสปัจจุบันและระยะโฟกัส ตรงนี้แหละคือจุดที่เรื่องความเข้ากันได้เข้ามาเกี่ยว เลนส์นอกค่ายจากแบรนด์ที่ได้สิทธิ์ใช้โปรโตคอลอย่างเป็นทางการอย่าง Sigma, Tamron, Viltrox และ Samyang ส่งข้อมูลชุดนี้ได้ครบตามที่ระบบต้องการ แต่กับเลนส์ที่ต่อผ่านอะแดปเตอร์ หรือเลนส์บางตัวที่ออกแบบมาคนละยุคกับบอดี้ตัวปัจจุบัน ข้อมูลอาจไปไม่ครบ ผลคือคุณยังได้กันสั่น แต่ได้แบบต่างคนต่างทำ ไม่ใช่แบบประสานกัน ซึ่งเห็นชัดตอนถือเดินมากกว่าตอนตั้งขาตั้ง
กรณีสุดขั้วคือเลนส์แมนนวลล้วนที่ไม่มีหน้าสัมผัส
กรณีสุดขั้วคือเลนส์แมนนวลล้วนที่ไม่มีหน้าสัมผัสเลย ตัวนี้ไม่ส่งข้อมูลอะไรกลับมาทั้งสิ้น บอดี้จึงไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามีเลนส์อะไรติดอยู่ ถ้าคุณอยากใช้กันสั่นในบอดี้กับเลนส์แบบนี้ คุณต้องเข้าเมนูไปตั้งทางยาวโฟกัสเองด้วยมือ และถ้าลืมตั้งหรือตั้งผิดจากตัวจริงมาก ๆ กันสั่นจะชดเชยผิดจังหวะ กลายเป็นภาพที่ดูแปลกกว่าตอนปิดกันสั่นเสียอีก คนที่ใช้เลนส์ซีเนแมนนวลอยู่แล้วมักรู้เรื่องนี้ดี แต่คนที่เพิ่งซื้อเลนส์วินเทจมาลองเล่นมักตกม้าตายตรงนี้
ในทางปฏิบัติ ผมแนะนำให้ทดสอบด้วยงานจริงมากกว่าเชื่อสเปกบนกล่อง ลองถือเดินด้วยชุดที่คุณจะใช้จริง ถ่ายสัก 15 วินาที แล้วเปิดดูบนจอใหญ่ ลองสลับเปิดปิดกันสั่นในเลนส์กับในบอดี้ทีละอย่างเพื่อดูว่าแบบไหนให้ภาพที่คุณใช้ได้ เพราะบางชุดเปิดทั้งคู่แล้วดีกว่า บางชุดเปิดอย่างเดียวดีกว่า ไม่มีสูตรตายตัว และถ้าคุณกำลังจะซื้อเลนส์ตัวใหม่มาใช้ถือเดินเป็นหลัก การขอลองใส่กับบอดี้ของคุณที่ร้านแล้วเดินถ่ายในร้านสักรอบ ให้ข้อมูลกับคุณมากกว่าอ่านรีวิวสิบชิ้น หลายร้านเปิดให้ลองอยู่แล้ว แค่ต้องเอ่ยปากขอ
คำถามที่ผมอยากให้คุณกลับไปคิดคือ งานที่คุณรับส่วนใหญ่ ถือกล้องเดินกี่เปอร์เซ็นต์ ถ้าคำตอบคือเยอะ กันสั่นที่ประสานกันได้ก็ควรมีน้ำหนักในการเลือกเลนส์พอ ๆ กับความคมของมัน
