เรื่องใช้เลนส์ตรงเมาท์ กับ ใช้อะแดปเตอร์ งานที่ผมจำได้ดีที่สุดคืองานถ่ายพิธีที่ถ่ายซ้ำไม่ได้ ช่างภาพอีกคนในทีมใช้เลนส์เก่าผ่านอะแดปเตอร์ ทุกอย่างดีมาตลอดสามชั่วโมง จนถึงช่วงสำคัญที่สุด เลนส์เกิดค้างไม่ยอมโฟกัส เขาถอดออกใส่กลับแล้วก็หายไปเอง ใช้เวลาไม่ถึงยี่สิบวินาที แต่ยี่สิบวินาทีนั้นคือช่วงที่ถ่ายซ้ำไม่ได้ ทุกวันนี้เขายังใช้อะแดปเตอร์อยู่ แค่ไม่ใช้ในช่วงที่พลาดไม่ได้
ข้อดีของอะแดปเตอร์ชัดเจนและไม่ควรมองข้าม
ข้อดีของอะแดปเตอร์ชัดเจนและผมไม่อยากให้ใครมองข้าม มันปลดล็อกเลนส์ที่คุณมีอยู่แล้วไม่ให้กลายเป็นเศษเหล็ก มันเปิดทางให้เลนส์ที่ไม่มีขายในเมาท์ปัจจุบัน มันช่วยประหยัดงบก้อนใหญ่ในช่วงที่คุณเพิ่งเปลี่ยนระบบ และเลนส์บางตัวก็มีลุคที่หาไม่ได้จากของใหม่ สำหรับงานที่คุมสภาพได้ ถ่ายในสตูดิโอ มีเวลาเซ็ต มีคนช่วยโฟกัส อะแดปเตอร์ทำงานได้ดีมากและคุ้มเงินมาก
ใช้เลนส์ตรงเมาท์ กับ ใช้อะแดปเตอร์ ต่างกันที่จำนวนข้อต่อ
แต่ในเชิงโครงสร้าง มันคือการเพิ่มข้อต่อเข้าไปอีกหนึ่งชั้นในเส้นทางที่ต้องแม่นยำสองเรื่อง เรื่องแรกคือระยะทางกายภาพระหว่างเลนส์กับเซนเซอร์ที่ต้องตรงเป๊ะ ถ้าอะแดปเตอร์มีความคลาดเคลื่อนแม้เล็กน้อย โฟกัสระยะอนันต์อาจไม่เข้า หรือระนาบภาพอาจเอียงจนขอบด้านหนึ่งเบลอกว่าอีกด้าน เรื่องที่สองคือเส้นทางข้อมูล เลนส์กับบอดี้ต้องส่งค่ารูรับแสง ระยะโฟกัส และข้อมูลแก้ความคลาดของภาพ ผ่านหน้าสัมผัสไฟฟ้า เมื่อมีอะแดปเตอร์คั่นกลาง ข้อมูลชุดนี้ต้องถูกแปลอีกทอด และการแปลก็คือจุดที่อาจตกหล่นได้ บางชุดจึงได้ออโต้โฟกัสที่ช้าลง ได้ระบบติดตามวัตถุที่ไม่เกาะเท่าเดิม หรือได้กันสั่นที่ไม่ประสานกันครบเหมือนตอนใส่เลนส์ตรงเมาท์
ตรงเมาท์ไม่ได้แปลว่าต้องเป็นเลนส์ค่ายหลักเท่านั้น
เลนส์ตรงเมาท์ไม่มีชั้นแปลนี้ เส้นทางสั้นที่สุดคือเส้นทางที่พังได้น้อยที่สุด และตรงนี้ผมอยากให้ชัดว่าคำว่าตรงเมาท์ไม่ได้แปลว่าต้องเป็นเลนส์ค่ายหลักเท่านั้น เลนส์จาก Sigma, Tamron, Viltrox และ Samyang ที่ทำมาสำหรับ E-mount โดยตรงและได้รับสิทธิ์ใช้โปรโตคอลอย่างเป็นทางการ ก็อยู่ในกลุ่มเดียวกันนี้ รองรับออโต้โฟกัสเต็มระบบรวมถึง Eye AF และการติดตามวัตถุ ความจริงแล้วเหตุผลหนึ่งที่ทำให้การเลิกพึ่งอะแดปเตอร์เป็นไปได้ในทางการเงิน ก็เพราะ E-mount มีตัวเลือกเลนส์จากแบรนด์อื่นกว้างที่สุดในบรรดาระบบใหญ่ ราคาจึงมีให้เลือกหลายชั้น
ที่ต้องพูดให้ครบคือเลนส์ตรงเมาท์เองก็ไม่ได้พ้นเรื่องเฟิร์มแวร์ ตอน Sony A7 V ออกมา เลนส์ Viltrox หลายรุ่นก็เจอปัญหาความเข้ากันได้ แล้วจึงมีอัปเดตตามมาทั้งซีรีส์ LAB, Pro และ Air เพื่อแก้ให้ ความต่างคือเมื่อไม่มีอะแดปเตอร์คั่น คุณเหลือตัวแปรให้ไล่หาน้อยกว่า และมีคนที่รับผิดชอบชัดกว่า ส่วนชุดที่มีอะแดปเตอร์ คุณต้องไล่ทั้งบอดี้ ทั้งเลนส์ ทั้งอะแดปเตอร์ ว่าตัวไหนคือปัญหา
วิธีที่ผมใช้จริงคือแบ่งกล่องอุปกรณ์ตามระดับความเสี่ยงของงาน ช็อตที่ถ่ายซ้ำไม่ได้ใช้เลนส์ตรงเมาท์ที่ผมทดสอบแล้วเท่านั้น ช็อตที่คุมได้และอยากได้ลุคเฉพาะจึงค่อยหยิบชุดอะแดปเตอร์มาใช้ ถ้าคุณกำลังจะเริ่มใช้อะแดปเตอร์ ให้ทดสอบกับบอดี้ตัวจริงก่อนวันงาน และถ้าจะซื้อ ลองขอใส่กับบอดี้ของคุณที่ร้านแล้วเช็กว่าออโต้โฟกัสกับเมทาดาทายังมาครบไหม คำถามที่อยากฝากไว้คือ ในงานถัดไปของคุณ มีกี่ช็อตที่ถ่ายซ้ำไม่ได้จริง ๆ แล้วช็อตพวกนั้นคุณตั้งใจจะใช้ชุดไหน
