วันที่ผมได้อนามอร์ฟิกตัวแรกมาลองถ่าย บอกเลยว่าหงุดหงิดพอสมควร ทั้งที่คิดว่าตัวเองถ่ายวิดีโอมานาน แต่พอจับตัวนี้กลับเจอปัญหาที่ไม่เคยเจอ โฟกัสไม่เข้าตอนเข้าไปถ่ายใกล้ ๆ จัดเฟรมแล้วออกมาเบี้ยว ซึ่งพอมาไล่ดูทีหลังมันคือเทคนิคถ่ายอนามอร์ฟิกพื้นฐานที่ถ้ารู้ก่อนก็ไม่ต้องเสียเวลาเลย ผมเลยอยากเล่าไว้ให้คนที่กำลังจะเริ่ม มาดูแนวทางเทคนิค ถ่าย อนามอร์ฟิก แบบเข้าใจง่ายไปพร้อมกัน
ระยะโฟกัสใกล้สุดที่ไกลกว่าเลนส์ปกติ
เรื่องแรกที่สะดุดตั้งแต่วันแรกคือ ระยะโฟกัสใกล้สุดของอนามอร์ฟิกมันไกลกว่าเลนส์ปกติเยอะ เป็นเพราะการออกแบบชิ้นเลนส์ที่บีบภาพ ทำให้เราขยับเข้าไปใกล้ซับเจกต์ไม่ได้มากเท่าที่เคยชิน พอเข้าไปถ่ายโคลสอัพใกล้เกินระยะ มันก็จับโฟกัสไม่ได้เลย ภาพเบลอ วิธีแก้มีสองทาง หนึ่งคือจำระยะใกล้สุดของเลนส์ตัวเองไว้แล้วอย่าเข้าใกล้เกินนั้น สองคือถ้าจำเป็นต้องถ่ายใกล้จริง ๆ ก็ไปหาไดออปเตอร์มาสวมช่วย มันจะดึงระยะโฟกัสใกล้เข้ามาให้
เทคนิคถ่ายอนามอร์ฟิก เรื่องการจัดองค์ประกอบ
เรื่องที่สองคือการจัดองค์ประกอบ อนามอร์ฟิกให้ภาพกว้างมาก เราต้องคิดเผื่อพื้นที่สองข้างที่กว้างกว่าปกติ แต่กับดักตรงนี้คือถ้าเรามองภาพดิบที่ยังบีบอยู่ ซึ่งมันผอมยืด เราจะจัดเฟรมเพี้ยนหมด เพราะงั้นเปิดโหมด desqueeze บนกล้องหรือมอนิเตอร์ไว้ตลอด ให้มันคลายภาพให้เราเห็นสัดส่วนจริง แล้วค่อยจัด พอเห็นเฟรมจริง เราถึงจะเล่นกับพื้นที่กว้าง ๆ ได้ วางคนไว้ข้างหนึ่งแล้วเว้นที่ว่างอีกข้าง อะไรพวกนี้คือเสน่ห์ของจอไวด์ที่อนามอร์ฟิกให้มา
แฟลร์กับรูรับแสงต้องบาลานซ์กัน
เรื่องที่สามคือแฟลร์กับรูรับแสง สองอันนี้ต้องบาลานซ์กัน แฟลร์สวยก็จริงแต่คุมได้ด้วยตำแหน่งไฟ ไม่อยากได้ก็หลบแสงจ้าไม่ให้ยิงเข้าเฟรมตรง ๆ หรือใช้ที่บังแสงช่วย ส่วนการเปิดรูกว้างเพื่อเอาโบเก้วงรีเนี่ย มันมาพร้อมระยะชัดที่บางเฉียบ โฟกัสยากขึ้นไปอีก ยิ่งบวกกับระยะโฟกัสใกล้ที่ไกลอยู่แล้ว บางทีถ่ายคนขยับนิดเดียวก็หลุดโฟกัส ผมแนะนำให้เปิด focus peaking หรือตัวช่วยเน้นขอบโฟกัสไว้ จะได้ชัวร์ขึ้น แล้วเลือกรูรับแสงให้พอดีกับสถานการณ์ ไม่ใช่เปิดสุดตลอดเพราะอยากได้โบเก้อย่างเดียว
พูดตรง ๆ พอผ่านสามเรื่องนี้ไปได้ อนามอร์ฟิกมันก็ไม่ได้น่ากลัวอะไร ปัญหาที่มือใหม่เจอส่วนใหญ่มันป้องกันได้หมดถ้ารู้ไว้ก่อน
เทคนิค ถ่าย อนามอร์ฟิก สำหรับงานวิดีโอจริง
เทคนิค ถ่าย อนามอร์ฟิก เป็นหัวข้อที่ควรคิดตั้งแต่ก่อนเริ่มงาน เพราะเกี่ยวกับ การโฟกัส การจัดองค์ประกอบ การดูภาพกว้าง และการเช็กภาพหน้ากอง. ถ้าวางแผนตั้งแต่ต้น ทีมจะทำงานง่ายขึ้น และลดปัญหาที่มักเจอระหว่างถ่ายจริง.
เริ่มจากดู เป้าหมาย ของงาน ก่อนเสมอ. งาน รีวิวสินค้า งาน สารคดี งาน แต่งงาน งาน เพลง และงาน โฆษณา ต้องการ ลุคภาพ ต่างกัน. เลนส์ อนามอร์ฟิก ช่วยให้ภาพ ดูกว้าง มีมิติ และมีบุคลิก แบบ ภาพยนตร์ แต่ก็ต้องเตรียม ขั้นตอน ให้พร้อม.
สิ่งแรก ที่ควรเช็ก คือ กล้อง เซ็นเซอร์ เมาท์เลนส์ ทางยาวโฟกัส ระยะโฟกัสใกล้สุด และอุปกรณ์เสริม. ถ้าข้ามจุดนี้ อาจเจอปัญหา ภาพติดขอบ โฟกัสยาก น้ำหนักหน้าเลนส์เยอะ หรือทำงานกับกิมบอลไม่สะดวก.
วิธีเช็ก เทคนิค ถ่าย อนามอร์ฟิก ก่อนใช้งาน
ก่อนวันถ่าย ควรลองถ่าย ทดสอบ ในแสงจริง. เช็ก ภาพกว้าง สกินโทน แฟลร์ โบเก้ ความคม และการหายใจของโฟกัส. ถ้าใช้จอหรือกล้องที่มี desqueeze ให้เปิดดูทันที เพื่อให้จัดองค์ประกอบได้ถูกต้อง.
ขั้นตอน ตัดต่อ ก็สำคัญไม่แพ้กัน. ทีมควรจด ค่า squeeze ratio ไว้ชัดเจน เช่น 1.33x 1.5x หรือ 2x. จากนั้นตั้ง timeline และ export ให้ตรงกับสัดส่วนที่ต้องการ. การจดข้อมูลไว้ช่วยให้คนตัดต่อไม่ต้องเดา และช่วยลดเวลาทำงานซ้ำ.
สำหรับมือใหม่ อย่าเลือกอุปกรณ์จากลุคอย่างเดียว. ให้ดูว่าใช้กับงานจริงบ่อยแค่ไหน พกพาง่ายไหม โฟกัสถนัดหรือเปล่า และมีอุปกรณ์รองรับครบหรือยัง. บางครั้งเลนส์ที่จัดการง่าย จะให้ผลงานสม่ำเสมอกว่าเลนส์ที่ลุคจัดแต่ใช้งานยาก.
เช็กลิสต์หน้างานสำหรับ เทคนิค ถ่าย อนามอร์ฟิก
เช็กหนึ่ง คือ ภาพต้องไม่ยืดผิดสัดส่วน. เช็กสอง คือ จุดโฟกัสต้องชัดในระยะที่ต้องใช้จริง. เช็กสาม คือ แสงแฟลร์ต้องอยู่ในระดับที่ควบคุมได้. เช็กสี่ คือ ทีมตัดต่อรู้ค่า squeeze ratio และรู้ว่าจะส่งออกไฟล์แบบไหน.
เช็กห้า คือ อุปกรณ์ต้องรองรับน้ำหนักเลนส์. ถ้าใช้ gimbal ควรบาลานซ์ก่อนวันถ่าย. ถ้าใช้ rig ไหล่ ควรดูตำแหน่ง follow focus และ matte box. ถ้าใช้ฟิลเตอร์ ควรตรวจว่าไม่ทำให้เกิดขอบมืดในภาพกว้าง.
เช็กหก คือ สำรองแผนไว้เสมอ. งานจริงอาจมีแสงน้อย พื้นที่แคบ หรือเวลาตั้งกล้องน้อยกว่าที่คิด. การมีเลนส์สำรอง หรือมีโหมดถ่ายด้วยเลนส์ทรงกลม ช่วยให้งานไม่สะดุดเมื่อสถานการณ์เปลี่ยน.
สรุปการใช้ เทคนิค ถ่าย อนามอร์ฟิก ให้คุ้ม
เทคนิค ถ่าย อนามอร์ฟิก จะคุ้มที่สุดเมื่อทีมเข้าใจทั้งข้อดีและข้อจำกัด. ถ้าต้องการภาพที่ดู cinematic ควรเตรียม แสง มุมกล้อง ระยะฉากหลัง และการเคลื่อนกล้อง ให้ช่วยส่งลุคนี้ด้วย ไม่ใช่หวังพึ่งเลนส์อย่างเดียว.
แนะนำให้ทำ checklist สั้น ๆ ก่อนออกกอง. ตรวจเลนส์ ผ้าเช็ดเลนส์ ฟิลเตอร์ matte box follow focus จอ desqueeze แบตเตอรี่ เมมโมรี และไฟล์ทดสอบ. เมื่อทุกอย่างพร้อม การถ่ายด้วยเลนส์อนามอร์ฟิกจะสนุกขึ้น คุมง่ายขึ้น และได้ภาพที่ดูตั้งใจมากกว่าเดิม.
หลังจบงาน ควรเก็บตัวอย่างไฟล์ดีและไฟล์ที่มีปัญหาไว้เทียบ. ทีมจะเรียนรู้เร็วขึ้นว่าเลนส์ให้ผลกับแสงแต่ละแบบอย่างไร และควรตั้งค่ากล้องแบบไหนในงานถัดไป. วิธีนี้ทำให้การใช้อนามอร์ฟิกไม่ใช่แค่ลุคสวย แต่เป็นเวิร์กโฟลว์ที่ทำซ้ำได้.
ดูแนวคิดเพิ่มเติมเกี่ยวกับรูปแบบเลนส์นี้ได้จาก Anamorphic format เพื่อเข้าใจที่มาของภาพกว้างและการบีบภาพในงานภาพยนตร์.
อีกเทคนิค ที่ช่วยมาก คือ ทำ test shot สั้น ๆ ก่อนถ่ายจริง. วาง คน ฉากหลัง แสงหลัก แสงขอบ และแหล่งกำเนิดแฟลร์ ให้ใกล้กับงานจริงที่สุด. จากนั้นลอง โฟกัส แพน กล้อง เดินกล้อง และเปิดดูไฟล์บนจอใหญ่. ถ้าภาพดูยืด สีเพี้ยน ขอบมืด หรือแฟลร์แรงเกินไป จะได้แก้ก่อนเข้าฉากสำคัญ.
เมื่อใช้ เทคนิค ถ่าย อนามอร์ฟิก อย่างสม่ำเสมอ ควรสร้าง preset การทำงานของทีมไว้ด้วย. เช่น ค่า desqueeze ที่ใช้บ่อย สัดส่วน timeline วิธีตั้งจอ preview วิธีตั้งชื่อไฟล์ และวิธีส่งโน้ตให้คนตัดต่อ.
รายละเอียดเล็ก ๆ เหล่านี้ทำให้งานอนามอร์ฟิกดูเป็นระบบ และช่วยให้ผลลัพธ์ในแต่ละงานใกล้เคียงกันมากขึ้น.
