ความคมของเลนส์ดูกันยังไง มีน้องคนหนึ่งส่งลิงก์รีวิวเลนส์มาให้ผมดู แล้วถามสั้น ๆ ว่า “พี่ ตัวนี้คมมั้ย” ผมเลื่อนดูรีวิวนั้นทั้งหน้า มีกราฟ มีภาพครอป 100% มีคำว่า tack sharp อยู่สามที่ แต่พอผมถามกลับว่าน้องจะเอาไปถ่ายอะไร คำตอบคือสัมภาษณ์ในออฟฟิศลูกค้า f/2.8 ตลอด ผมเลยบอกว่ารีวิวทั้งหน้านั้นแทบไม่ได้ตอบคำถามของน้องเลยสักบรรทัด เพราะสิ่งที่รีวิววัดกับสิ่งที่น้องจะใช้จริงมันคนละจุดกัน
ความคมของเลนส์ดูกันยังไง เริ่มจากรู้ว่ามันไม่ใช่ค่าเดียวทั้งภาพ
เรื่องแรกที่ต้องเข้าใจก่อนอ่านอะไรทั้งนั้น คือความคมของเลนส์ไม่ใช่ค่าเดียวทั้งภาพ กลางภาพกับขอบภาพมักจะไม่เท่ากัน และบางทีต่างกันเยอะจนเรียกได้ว่าเป็นเลนส์คนละตัว เลนส์ที่ใครก็ชมว่าคมอาจจะคมเฉพาะกลางภาพ พอถ่ายงานที่ตัวแบบยืนค่อนไปทางขอบเฟรม หรือถ่ายผนังที่มีลายละเอียดเต็มเฟรม ความต่างนั้นจะโผล่มาทันที เวลาดูรีวิว ผมจะมองหาว่าเขาแยกกลางกับขอบให้ดูหรือเปล่า ถ้าเขารวมเป็นคำเดียวว่า “คม” ผมจะถือว่าข้อมูลนั้นยังไม่พอใช้ตัดสินใจ กราฟที่รีวิวชอบใช้ก็อ่านได้ละเอียดกว่าคำเดียวมาก
ความคมเปลี่ยนตามรูรับแสง
เรื่องที่สองคือความคมเปลี่ยนตามรูรับแสง เลนส์จำนวนมากคมขึ้นเมื่อหรี่ลงจากกว้างสุดประมาณสองถึงสามสตอป นี่ไม่ใช่ข้อบกพร่อง แต่เป็นธรรมชาติของการออกแบบเลนส์ ปัญหาคือถ้ารีวิวโชว์ภาพที่ f/5.6 แล้วบอกว่าคมมาก แต่งานคุณต้องเปิด f/1.8 เพราะแสงในร้านลูกค้ามีแค่นั้น ข้อมูลชุดนั้นก็ช่วยอะไรไม่ได้ สิ่งที่ควรมองคือ ที่รูรับแสงซึ่งคุณจะใช้จริงบ่อยที่สุด เลนส์ตัวนั้นทำได้แค่ไหน ไม่ใช่จุดที่มันทำได้ดีที่สุด
วิธีทดสอบเองที่ทำได้ในสิบนาที
วิธีที่ผมใช้ทดสอบเองก็ไม่ซับซ้อน เอากล้องขึ้นขาตั้งให้นิ่งจริง ๆ หาผนังหรือชั้นหนังสือที่มีรายละเอียดเต็มเฟรม ตั้งกล้องให้ระนาบขนานกับผนัง ใช้แมนนวลโฟกัสแล้วซูมดูตอนโฟกัส ถ่ายไล่รูรับแสงทีละสตอปตั้งแต่กว้างสุดไปจนถึงกลาง ๆ แล้วเอามาเปิดดูขยาย ทั้งจุดกลางเฟรมและมุมเฟรม สิ่งที่ได้จะบอกคุณสองอย่างพร้อมกัน คือเลนส์ตัวนี้เริ่มเข้าที่ตอนไหน และขอบภาพมันตามกลางภาพทันหรือเปล่า ข้อมูลแค่นี้มีประโยชน์กับงานคุณมากกว่ากราฟจากเว็บไหนก็ตาม เพราะมันวัดบนบอดี้ตัวจริง กับโพรไฟล์ที่คุณใช้จริง
แต่ต้องซื่อสัตย์กันด้วยว่าการทดสอบแบบนี้มีข้อจำกัด มันวัดเลนส์บนผนังแบน ๆ ซึ่งไม่ใช่สภาพที่คุณเจอในงาน หน้าคน ผ้าม่าน ความลึกของฉาก แสงที่เข้ามาเฉียง ๆ ทำให้ภาพจริงต่างจากผนังทดสอบเสมอ ผมเลยมองการทดสอบเป็นการคัดตัวเลือกออกมากกว่าการชี้ผู้ชนะ มันช่วยบอกว่าเลนส์ตัวไหนมีจุดอ่อนที่ชนกับงานคุณตรง ๆ แค่นั้นก็คุ้มแล้ว
ลองถามตัวเองก่อนอ่านรีวิวชิ้นต่อไป ว่างานที่คุณรับบ่อยที่สุดใช้รูรับแสงเท่าไหร่ และตัวแบบอยู่ตรงไหนของเฟรม สองคำตอบนี้จะเปลี่ยนวิธีที่คุณอ่านตัวเลขทั้งหมดไปเลย
