คุณเคยแพนกล้องเร็ว ๆ แล้วเห็นเสาไฟหรือขอบตึกมันเอียงล้มไปข้าง ๆ ทั้งที่ของจริงมันตั้งตรงไหม หรือถ่ายรถวิ่งผ่านแล้วล้อมันดูบิด ๆ เบี้ยว ๆ อาการนี้มีชื่อว่า rolling shutter แล้วมันไม่ใช่ความผิดของคนถ่าย มันเป็นเรื่องวิธีที่เซนเซอร์อ่านภาพ วันนี้ผมอยากเล่าให้เข้าใจว่ามันเกิดจากอะไร แล้วทำไมเซนเซอร์ stacked บน FX5 ถึงช่วยเรื่องนี้ได้
rolling shutter เกิดจากอะไร
ลองนึกภาพว่าเซนเซอร์อ่านภาพไม่ได้อ่านทั้งแผ่นพร้อมกันในทีเดียว แต่มันไล่อ่านจากบนลงล่างทีละแถวเร็ว ๆ เหมือนคุณกวาดสายตาอ่านหนังสือจากบรรทัดบนลงล่าง ทีนี้ถ้าของในภาพมันอยู่นิ่ง ๆ ก็ไม่มีปัญหา เพราะกว่าจะอ่านถึงแถวล่าง ของก็ยังอยู่ที่เดิม แต่ถ้าของมันเคลื่อนที่เร็วมาก หรือคุณแพนกล้องเร็ว ๆ ระหว่างที่กล้องกำลังไล่อ่านจากบนลงล่าง ของมันขยับไปแล้ว แถวบนกับแถวล่างเลยจับภาพของคนละตำแหน่งกัน ผลคือเส้นตรงกลายเป็นเส้นเอียง ของแข็ง ๆ ดูเหมือนยางยืด นั่นแหละคือ rolling shutter
ทำไมเซนเซอร์ stacked ถึงช่วยลดอาการนี้
ทีนี้กุญแจของเรื่องนี้อยู่ที่ “ความเร็วในการอ่าน” ยิ่งเซนเซอร์ไล่อ่านจากบนลงล่างได้เร็วเท่าไหร่ ช่องว่างเวลาระหว่างแถวบนกับแถวล่างก็ยิ่งแคบ ของก็ยิ่งขยับไม่ทันในช่วงนั้น อาการเอียงก็ยิ่งน้อยลง เซนเซอร์แบบ stacked ที่ FX5 ใช้ มันออกแบบให้วงจรอ่านข้อมูลซ้อนอยู่หลังเซนเซอร์ ทำให้อ่านภาพออกมาได้เร็วกว่าเซนเซอร์แบบเดิมมาก พออ่านเร็ว อาการภาพเอียงเวลาแพนหรือถ่ายของไว ๆ ก็ลดลงชัดเจน
ใครได้ประโยชน์เต็ม ๆ และข้อจำกัดที่ต้องรู้
ผมว่าคนที่ได้ประโยชน์เต็ม ๆ คือคนถ่ายงานที่มีการเคลื่อนไหวเยอะ ถ่ายกีฬา ถ่ายรถ ถ่ายงานอีเวนต์ที่ต้องแพนตามคนเร็ว ๆ หรือถ่ายมือถือแพนไว ๆ ในคลิปสั้น เมื่อก่อนงานพวกนี้คุณต้องคอยระวัง ต้องแพนช้าลงเพื่อเลี่ยงอาการเบี้ยว พอเซนเซอร์อ่านเร็วขึ้น คุณก็มีอิสระในการขยับกล้องมากขึ้น
แต่ผมไม่อยากให้เข้าใจผิดว่ามันหายไปร้อยเปอร์เซ็นต์ stacked ช่วยให้ดีขึ้นมาก แต่ไม่ใช่เวทมนตร์ ถ้าคุณเหวี่ยงกล้องแรงสุด ๆ หรือถ่ายของที่เร็วเว่อร์ อาการก็ยังมีโอกาสโผล่มาบ้าง แค่มันจะน้อยลงและใช้งานได้จริงในสถานการณ์ที่เมื่อก่อนทำไม่ได้ ทางที่ดีคือเข้าใจว่ามันช่วยตรงไหน แล้วยังคุมการขยับกล้องให้เนียนตามหลักการถ่ายอยู่ดี เครื่องมือดีขึ้นเป็นเรื่องดี แต่มือเรายังต้องนิ่งอยู่นะ
