เลนส์นอกค่ายทำงานกับกล้องได้ครบทุกฟังก์ชันไหม เมื่อวานมีคนส่งข้อความมาถามผมตอนตีหนึ่ง ประโยคแรกคือ “พี่ พรุ่งนี้ถ่ายสัมภาษณ์ Eye AF ไม่จับหน้าแล้ว” พอไล่ถามกลับไปสามคำถาม คำตอบก็โผล่มาเอง เขาเพิ่งกดอัปเดตเฟิร์มแวร์บอดี้ตอนเย็นวันนั้น ส่วนเลนส์ยังเป็นเวอร์ชันที่ติดมากับกล่องตั้งแต่ปีก่อน นี่คือรูปแบบปัญหาที่ผมเจอซ้ำที่สุดในกลุ่มคนใช้เลนส์นอกค่าย และมันไม่ได้แปลว่าเลนส์เสีย
แยกให้ออกระหว่างติดแล้วถ่ายได้ กับทำงานเต็มระบบ
ก่อนอื่นต้องแยกให้ออกว่า “ติดแล้วถ่ายได้” กับ “ทำงานเต็มระบบ” เป็นคนละเรื่อง เลนส์กับบอดี้คุยกันผ่านหน้าสัมผัสไฟฟ้าบนเมาท์ ข้อมูลที่วิ่งผ่านตรงนั้นมีทั้งค่ารูรับแสง ระยะโฟกัสปัจจุบัน และข้อมูลสำหรับแก้ความคลาดของภาพ ถ้าการสื่อสารตรงนี้สมบูรณ์ คุณจะได้ออโต้โฟกัสที่ตามหน้าตามตาได้ ได้เมทาดาทาในไฟล์ ได้โปรไฟล์แก้ขอบภาพ แต่ถ้าโปรโตคอลไม่ตรงกัน อาการที่โผล่มามักไม่ใช่ภาพดำสนิท มันจะเป็นอะไรที่กวนใจกว่านั้น เช่นโฟกัสกระตุกตอนถ่ายวิดีโอ ตาไม่จับ หรือรูรับแสงเปลี่ยนแล้วบอดี้ไม่รับรู้ ซึ่งคุณจะเจอตอนอยู่หน้างานพอดี
เลนส์นอกค่ายทำงานกับกล้องได้ครบทุกฟังก์ชันไหม ฝั่ง E-mount คลี่คลายไปเยอะ
ข่าวดีคือฝั่ง Sony E-mount เรื่องนี้คลี่คลายไปเยอะแล้ว Sigma, Tamron, Viltrox และ Samyang ได้รับสิทธิ์ใช้โปรโตคอลเมาท์ของ Sony อย่างเป็นทางการ นั่นแปลว่าเลนส์ของแบรนด์เหล่านี้ออกแบบมาให้คุยกับบอดี้ได้เต็มระบบ รวมถึง Eye AF และการติดตามวัตถุ ไม่ใช่การแกะโปรโตคอลเอาเองแบบยุคก่อน และเหตุผลหนึ่งที่ E-mount มีตัวเลือกเลนส์จากแบรนด์อื่นกว้างที่สุดในบรรดาระบบใหญ่ ก็มาจากการเปิดทางแบบนี้ คนทำงานสาย FX5 ที่ต้องการเลนส์ซูมสว่างสักตัวโดยไม่ต้องจ่ายราคาเลนส์ค่ายหลัก จึงมีทางเลือกที่ใช้ได้จริงมากขึ้น
แต่ผมจะไม่บอกคุณว่ามันการันตีร้อยเปอร์เซ็นต์ เพราะไม่มีใครการันตีได้ กรณีที่ชัดที่สุดคือตอน Sony A7 V ออกมาแล้วเลนส์ Viltrox หลายรุ่นมีปัญหาความเข้ากันได้ สิ่งที่เกิดขึ้นตามมาคือ Viltrox ปล่อยเฟิร์มแวร์อัปเดตหลายรุ่นครอบทั้งซีรีส์ LAB, Pro และ Air เพื่อดึงให้กลับมาใช้ได้เต็มระบบ เรื่องนี้เล่าได้สองด้านพร้อมกัน ด้านหนึ่งคือความเสี่ยงมีจริงเมื่อบอดี้รุ่นใหม่มา อีกด้านคือผู้ผลิตที่เอาจริงเขาตามแก้ให้ และแก้ได้ ความต่างจึงไม่ได้อยู่ที่นอกค่ายหรือไม่นอกค่าย แต่อยู่ที่แบรนด์นั้นยังดูแลเลนส์ที่ขายไปแล้วอยู่หรือเปล่า
แล้วต้องดูตรงไหน
แล้วต้องดูตรงไหน ผมแนะนำให้เริ่มจากตารางความเข้ากันได้ในเว็บผู้ผลิตเลนส์ เพราะเขาจะระบุเป็นรุ่นบอดี้ต่อรุ่นเลนส์ ไม่ใช่พูดรวม ๆ จากนั้นเช็กเวอร์ชันเฟิร์มแวร์ของทั้งสองฝั่งว่าตรงกับที่ตารางระบุไหม แล้วค่อยลงมือทดสอบเฉพาะฟังก์ชันที่งานคุณต้องใช้จริง ถ้าคุณกินข้าวด้วยการสัมภาษณ์ก็ต้องลองตาจับหน้าในที่มืด ถ้าถ่ายอีเวนต์ก็ต้องลองโฟกัสวิ่งตามคนเดิน ทดสอบให้จบก่อนวันงาน ไม่ใช่เช้าวันงาน และถ้าถ่ายพรุ่งนี้ อย่าเพิ่งอัปเดตอะไรทั้งนั้น
ตรงนี้ร้านกล้องช่วยได้มากกว่าที่หลายคนคิด ขอลองใส่กับบอดี้ตัวจริงของคุณก่อนซื้อ ให้เขาช่วยดูเวอร์ชันเฟิร์มแวร์ในเครื่อง แล้วถามตรง ๆ ว่ารุ่นนี้มีเคสลูกค้าแจ้งปัญหาเข้ามาบ้างไหม ร้านที่ขายทั้งเลนส์ค่ายหลักและนอกค่ายจะเห็นภาพรวมชัดกว่าฟอรัมต่างประเทศเสียอีก คำถามที่ผมอยากให้คุณถามตัวเองก่อนจ่ายเงินคือ ฟังก์ชันไหนที่ถ้าหายไปแล้วงานคุณพัง แล้วคุณได้ทดสอบฟังก์ชันนั้นจริงหรือยัง
