หนึ่งในเหตุผลที่วิดีโอบางคลิปดูนุ่มเป็นธรรมชาติแต่บางคลิปดูแข็งกระตุก อยู่ที่ความเร็วชัตเตอร์ที่ใช้ถ่าย มีหลักที่สายวิดีโอยึดกันเรียกว่ากฎชัตเตอร์ 180 องศา ซึ่งเป็นเรื่องพื้นฐานที่ช่วยให้การเคลื่อนไหวดูเป็นธรรมชาติ แต่หลายคนไม่รู้จักหรือไม่เข้าใจว่ามันเกี่ยวกับ ND ยังไง ผมอยากชวนมาทำความเข้าใจกฎนี้และบทบาทของ ND เพราะพอเข้าใจแล้วจะรู้ว่าทำไมภาพเคลื่อนไหวของเราถึงนุ่มหรือแข็ง และจะคุมมันได้ยังไงในทุกสภาพแสง
กฎชัตเตอร์ 180 องศาคืออะไร
กฎชัตเตอร์ 180 องศาบอกว่าความเร็วชัตเตอร์ที่ให้การเคลื่อนไหวดูนุ่มเป็นธรรมชาติคือประมาณสองเท่าของเฟรมเรตที่เราถ่าย เช่นถ่ายที่เฟรมเรตหนึ่ง ชัตเตอร์ก็ควรอยู่ราวสองเท่าของเลขนั้น เหตุผลคือที่ความเร็วนี้แต่ละเฟรมจะมีเบลอจากการเคลื่อนไหวในปริมาณที่ตาคนคุ้นเคยและมองว่าเป็นธรรมชาติ ถ้าชัตเตอร์เร็วเกินไป การเคลื่อนไหวจะคมชัดเกินจนดูแข็งกระตุกเหมือนภาพสั่น ถ้าช้าเกินไปก็เบลอมากเกินจนดูฟุ้ง กฎนี้จึงเป็นจุดสมดุลที่ให้ภาพเคลื่อนไหวดูลื่น
ปัญหาในที่แสงจ้า
ปัญหาเกิดขึ้นในที่แสงจ้า เพราะถ้าเราคงชัตเตอร์ไว้ตามกฎ 180 องศาในแดดจ้า ภาพจะสว่างเกินไป ทางแก้ที่คนไม่รู้มักทำคือเร่งชัตเตอร์ให้เร็วขึ้นเพื่อลดแสง แต่นั่นทำให้หลุดจากกฎ 180 องศาและการเคลื่อนไหวก็ดูแข็งขึ้น อีกทางคือหรี่รูรับแสง แต่ก็ทำให้เสียการละลายฉากหลังและบางทีก็ยังสว่างเกินอยู่ดี เพราะฉะนั้นในที่แสงจ้า การจะรักษาชัตเตอร์ตามกฎไว้พร้อมกับการตั้งค่าอื่นที่ต้องการจึงเป็นเรื่องยากถ้าไม่มีเครื่องมือช่วย
ND ช่วยรักษากฎนี้
ND filter คือเครื่องมือที่แก้ปัญหานี้ เพราะมันลดแสงที่เข้ากล้องลง ทำให้เราคงชัตเตอร์ไว้ตามกฎ 180 องศาได้แม้ในแดดจ้าโดยภาพไม่สว่างเกิน พูดง่าย ๆ คือ ND ให้เราลดแสงโดยไม่ต้องแตะชัตเตอร์ จึงรักษาการเคลื่อนไหวที่นุ่มไว้ได้ในทุกสภาพแสง นี่คือเหตุผลที่ ND กับกฎชัตเตอร์ 180 องศาไปด้วยกัน เพราะ ND คือสิ่งที่ทำให้เรายึดกฎนี้ได้จริงในสถานการณ์ที่แสงมากเกินจะทำตามกฎได้ด้วยการตั้งค่ากล้องอย่างเดียว
สรุป
สิ่งที่อยากให้จำคือ กฎชัตเตอร์ 180 องศาบอกว่าชัตเตอร์ควรอยู่ราวสองเท่าของเฟรมเรตเพื่อให้การเคลื่อนไหวมีเบลอที่ดูเป็นธรรมชาติ ในที่แสงจ้าการรักษาชัตเตอร์ตามกฎนี้ทำให้ภาพสว่างเกิน ND filter ช่วยลดแสงลงเพื่อให้เราคงชัตเตอร์ตามกฎได้โดยภาพไม่โอเวอร์ จึงได้การเคลื่อนไหวที่นุ่มในทุกสภาพแสง เข้าใจความสัมพันธ์นี้แล้วเราจะคุมลุคของภาพเคลื่อนไหวได้ และรู้ว่า ND คือกุญแจที่ทำให้ถ่ายวิดีโอกลางแจ้งได้สวยตามหลักที่ควรเป็น
