การวางองค์ประกอบภาพเผื่อครอปแนวตั้งคือบทเรียนที่ผมได้มาแบบเจ็บ ๆ ผมเคยถ่ายคลิปสัมภาษณ์มาก้อนหนึ่ง จัดเฟรมแนวนอนสวยงามมาก คนนั่งเยื้องไปทางซ้าย เว้นพื้นที่ขวาให้ดูโปร่ง พอลูกค้าขอเวอร์ชันแนวตั้งลง Reels ผมครอปแล้วถึงกับกุมขมับ เพราะพอหุบเป็นแนวตั้ง หน้าคนหลุดออกไปครึ่งหนึ่ง เหลือแต่พื้นที่ว่างด้านขวาที่ตอนแนวนอนมันสวย แต่ตอนแนวตั้งมันคือความว่างเปล่า บทเรียนนั้นสอนผมว่า ถ้าจะครอปแนวตั้ง ต้องคิดตั้งแต่ตอนวางเฟรม ไม่ใช่ไปแก้ตอนตัด
วางองค์ประกอบภาพเผื่อครอปแนวตั้งด้วยแนวคิด safe area
หัวใจอยู่ที่คำว่า safe area หรือพื้นที่ปลอดภัย ลองนึกภาพเฟรมแนวนอนของคุณ แล้วลากกรอบแนวตั้งแคบ ๆ วางทับตรงกลาง ทุกอย่างที่สำคัญ หน้าคน ข้อความ สินค้าที่จะโชว์ ต้องอยู่ในแถบกลางนั้น เพราะเวลาครอปแนวตั้ง กรอบมันหุบเข้าหาแกนกลาง ริมซ้ายริมขวาหายหมด ถ้าของสำคัญอยู่ในแถบกลาง คุณครอปเป็นแนวตั้งได้โดยไม่เสียอะไร ส่วนแนวนอนก็ยังเห็นครบเพราะมันกว้างกว่าอยู่แล้ว วางของไว้กลางคือกุญแจง่าย ๆ ที่ทำให้ฟุตเทจเดียวใช้ได้ทั้งสองแบบ
อย่าลืมหัวกับเท้าของเฟรม
แต่วางกลางเฉย ๆ ยังไม่พอ ต้องคิดเรื่องหัวกับเท้าด้วย แนวตั้งมันสูง เวลาครอปคุณจะเห็นด้านบนและล่างมากกว่าตอนแนวนอน สิ่งที่ตอนถ่ายแนวนอนอยู่นอกเฟรม เช่น ขาตั้งไมค์ กองสายไฟบนพื้น หรือเพดานเปล่า ๆ พอเป็นแนวตั้งอาจโผล่เข้ามา เพราะงั้นเวลาจัดฉากให้กวาดสายตาดูทั้งบนล่าง เก็บของรกให้เรียบร้อยเผื่อไว้ อย่าดูแค่กรอบแนวนอนที่เห็นในจอตอนนั้น
เปิดเส้นกริดช่วยมองว่าอะไรจะรอดอะไรจะโดนตัด
ตัวช่วยที่ผมใช้ประจำคือเปิดเส้นกริดในกล้อง แล้วสมมติกรอบแนวตั้งไว้ในหัว บางกล้องรุ่นใหม่ถึงขั้นโชว์เส้นกรอบแนวตั้งซ้อนบนจอตอนถ่าย Open Gate ให้เลย ถ้ากล้องคุณมีก็เปิดใช้เถอะ มันช่วยได้เยอะ ทำให้เห็นเลยว่าตรงไหนจะรอดตรงไหนจะโดนตัด ไม่ต้องเดา
ผมอยากพูดอีกด้านให้ชัด การจัดเผื่อสองแบบมันมีราคาที่ต้องจ่าย บางทีเฟรมแนวนอนที่ควรจะโปร่งสวย พอต้องอัดของไว้กลางเพื่อเผื่อแนวตั้ง มันเลยดูตรง ๆ ทื่อ ๆ ไปหน่อย ถ้าคลิปไหนคุณแคร์ความสวยของแนวนอนเป็นหลัก อาจต้องยอมถ่ายแนวตั้งแยกอีกเทค แลกความสมบูรณ์ของทั้งสองแบบ นี่คือการชั่งน้ำหนักที่ต้องตัดสินใจเอง ไม่มีคำตอบตายตัว
จำไปแค่นี้พอ ของสำคัญไว้กลาง เก็บหัวเก็บเท้าให้เรียบ เปิดกริดช่วยมอง แล้วรู้ตัวว่ากำลังแลกอะไรอยู่ เท่านี้ฟุตเทจก้อนเดียวก็รับใช้คุณได้ทั้งจอนอนและจอตั้ง
