จุดที่ทำให้เลนส์ Cine ดูต่างจากเลนส์ภาพนิ่งทันทีคือ มีฟันเฟืองอยู่รอบวงแหวนโฟกัสและไอริส หลายคนเห็นแล้วสงสัยว่ามันมีไว้ทำอะไรและจำเป็นต้องใช้ไหม คำตอบคือมันเป็นหัวใจของการทำงานวิดีโอแบบควบคุมได้ละเอียด โดยเฉพาะเมื่อทำงานเป็นทีมหรือใช้อุปกรณ์เสริม ผมอยากชวนมาทำความเข้าใจว่าเฟืองเหล่านี้ทำงานกับระบบ follow focus ยังไง และมีมาตรฐานอะไรที่ควรรู้ เพื่อให้เราเลือกและใช้อุปกรณ์ได้ลงตัวไม่ต้องลองผิดลองถูก
เฟืองทำงานกับ follow focus
เฟืองรอบวงแหวนมีไว้เชื่อมกับระบบ follow focus ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่ช่วยให้เราหมุนโฟกัสได้นุ่มนวลและแม่นยำผ่านล้อหมุนที่อยู่ในตำแหน่งถนัดมือ แทนที่จะเอามือหมุนวงแหวนเลนส์โดยตรงซึ่งอาจสั่นหรือไม่นิ่ง follow focus มีเฟืองที่ขบกับเฟืองบนเลนส์ พอเราหมุนล้อ โฟกัสก็เลื่อนตาม ทำให้คุมความเร็วและจุดโฟกัสได้ละเอียด และยังตั้งจุดมาร์กไว้เพื่อดึงโฟกัสกลับไปจุดเดิมได้แม่นยำ ซึ่งจำเป็นมากในงานที่ต้องแร็คโฟกัสซ้ำ ๆ
มาตรฐานเฟือง 0.8
มาตรฐานที่ควรรู้คือเฟืองแบบ 0.8 หรือที่เรียกกันว่า 0.8 mod ซึ่งเป็นระยะห่างของฟันเฟืองมาตรฐานในวงการ เลนส์ Cine ส่วนใหญ่ใช้เฟืองมาตรฐานนี้ และอุปกรณ์ follow focus ก็ทำมาให้ขบกับเฟืองมาตรฐานนี้ ทำให้ใช้ร่วมกันได้ข้ามยี่ห้อ เพราะฉะนั้นถ้าเลนส์และ follow focus ของเราเป็นมาตรฐานเดียวกัน ก็ประกอบใช้ได้เลย นี่คือข้อดีของระบบที่เป็นมาตรฐาน ทำให้เราผสมอุปกรณ์ต่างยี่ห้อได้โดยไม่ต้องกังวลเรื่องความเข้ากัน
เลนส์ภาพนิ่งใช้เฟืองสวม
สำหรับคนที่ใช้เลนส์ภาพนิ่งแต่อยากได้ประโยชน์แบบนี้ ก็มีทางออกคือใช้เฟืองสวมหรือ lens gear ring ที่เป็นวงแหวนยางหรือพลาสติกมีฟันเฟืองมาสวมรอบวงแหวนโฟกัสของเลนส์ภาพนิ่ง ทำให้ใช้กับ follow focus ได้แม้เลนส์เดิมจะไม่มีเฟือง วิธีนี้เป็นทางประหยัดสำหรับคนที่ยังไม่พร้อมลงทุนเลนส์ Cine เต็มตัว แต่อยากเริ่มใช้ระบบควบคุมโฟกัสแบบมืออาชีพ แม้จะไม่เนียนเท่าเลนส์ Cine แท้แต่ก็ช่วยยกระดับการทำงานได้
สรุป
สิ่งที่อยากให้จำคือ เฟืองบนเลนส์ Cine มีไว้เชื่อมกับระบบ follow focus เพื่อคุมโฟกัสและไอริสได้นุ่มนวลแม่นยำและตั้งจุดมาร์กได้ มาตรฐานที่ใช้กันคือเฟือง 0.8 ซึ่งทำให้อุปกรณ์ข้ามยี่ห้อใช้ร่วมกันได้ ส่วนคนที่ใช้เลนส์ภาพนิ่งก็ใช้เฟืองสวมเพื่อต่อยอดได้ การเข้าใจเรื่องนี้ช่วยให้เราเลือกเลนส์และอุปกรณ์เสริมให้เข้ากันตั้งแต่แรก และทำงานวิดีโอแบบควบคุมโฟกัสได้ละเอียดขึ้น ซึ่งเป็นก้าวสำคัญในการยกระดับงานให้ดูเป็นมืออาชีพ
