ใครที่เริ่มดูเลนส์ Cine จะสังเกตว่าตัวเลขรูรับแสงเขียนเป็น T เช่น T2.1 แทนที่จะเป็น f อย่างที่คุ้นในเลนส์ภาพนิ่ง หลายคนงงว่ามันคืออะไรและต่างจาก f ที่เคยรู้ยังไง บางคนคิดว่ามันคือเรื่องเดียวกันแค่เขียนต่างตัวอักษร ความจริงมันมีความหมายที่ต่างกันในรายละเอียดที่สำคัญกับงานวิดีโอ ผมอยากชวนมาเข้าใจว่า T-stop คืออะไรและทำไม Cine ถึงเลือกใช้มัน เพราะพอเข้าใจแล้วจะเห็นว่ามันแก้ปัญหาอะไรในงานจริง
f-stop คือค่าทางทฤษฎี
เริ่มจาก f-stop ก่อน f-stop เป็นค่าทางทฤษฎีที่คำนวณจากขนาดรูรับแสงเทียบกับทางยาวโฟกัส มันบอกขนาดของรูที่แสงผ่าน แต่ไม่ได้บอกว่าแสงที่ทะลุผ่านเลนส์ออกมาจริง ๆ มีเท่าไร เพราะระหว่างทางแสงบางส่วนถูกชิ้นเลนส์ดูดซับหรือสะท้อนหายไปบ้าง เลนส์ที่มีชิ้นเลนส์เยอะหรือเคลือบต่างกันก็สูญเสียแสงไม่เท่ากัน เพราะฉะนั้นเลนส์สองตัวที่ f เท่ากันอาจให้แสงที่ออกมาจริงไม่เท่ากัน
T-stop วัดแสงที่ออกมาจริง
T-stop เข้ามาแก้ตรงนี้ T ย่อมาจาก transmission คือค่าที่วัดปริมาณแสงที่ทะลุผ่านเลนส์ออกมาจริง โดยคำนวณรวมการสูญเสียแสงในเลนส์เข้าไปแล้ว เพราะฉะนั้นเลนส์ที่บอก T2.1 หมายความว่าแสงที่ออกมาจริงเทียบเท่ากับรูรับแสงในอุดมคติที่ f2.1 นี่คือค่าที่แม่นยำกว่าในแง่ของแสงจริง และนั่นคือเหตุผลที่งานวิดีโอระดับมืออาชีพให้ความสำคัญกับ T-stop เพราะมันบอกความสว่างที่เราจะได้จริง ไม่ใช่ค่าทางทฤษฎี
ทำไมสำคัญกับงานวิดีโอ
เหตุผลที่ความแม่นยำของแสงสำคัญมากในงานวิดีโออยู่ที่การใช้เลนส์หลายตัวในงานเดียว เวลาถ่ายงานหนึ่งเรามักเปลี่ยนเลนส์หลายทางยาวโฟกัส ถ้าแต่ละตัวให้แสงจริงไม่เท่ากันแม้ตั้งค่าเท่ากัน ความสว่างของแต่ละช็อตก็จะกระโดด ทำให้ตัดต่อแล้วเห็นความต่างและต้องมาแก้ทีหลัง การที่เลนส์ Cine ทั้งชุดอ้างอิงด้วย T-stop ช่วยให้เราตั้งค่าแล้วได้ความสว่างที่สม่ำเสมอเมื่อเปลี่ยนเลนส์ ซึ่งประหยัดเวลาและทำให้ฟุตเทจเข้ากันตั้งแต่หน้ากล้อง
สรุป
สิ่งที่อยากให้จำคือ f-stop เป็นค่าทางทฤษฎีจากขนาดรูรับแสง ส่วน T-stop วัดปริมาณแสงที่ทะลุผ่านเลนส์ออกมาจริงโดยรวมการสูญเสียแสงแล้ว เลนส์ Cine ใช้ T-stop เพราะมันแม่นยำเรื่องแสงจริง ซึ่งสำคัญเมื่อต้องใช้เลนส์หลายตัวให้ความสว่างสม่ำเสมอในงานเดียว สำหรับงานถ่ายภาพนิ่งทั่วไป f-stop ก็เพียงพอ แต่ถ้าทำวิดีโอที่ต้องคุมความสว่างให้เนียนข้ามเลนส์ การเข้าใจ T-stop ช่วยให้เราเลือกและใช้เลนส์ได้อย่างมืออาชีพมากขึ้น
