เวลาดูสเปทเลนส์ Cine หรือรีวิวเลนส์สำหรับวิดีโอ เรามักเจอคำว่า focus breathing หรืออาการหายใจของภาพ ซึ่งหลายคนไม่แน่ใจว่ามันคืออะไรและทำไมคนทำวิดีโอถึงให้ความสำคัญกับมัน ทั้งที่ในงานภาพนิ่งแทบไม่ค่อยพูดถึงเลย ความจริงมันเป็นอาการที่ส่งผลกับความเนียนของฟุตเทจอย่างเห็นได้ชัดในบางสถานการณ์ ผมอยากชวนมาเข้าใจว่ามันคืออะไร เกิดจากอะไร และทำไมมันถึงสำคัญกับงานวิดีโอ เพื่อให้เราประเมินเลนส์ได้ตรงจุดขึ้น
focus breathing คืออะไร
Focus breathing คืออาการที่มุมรับภาพเปลี่ยนเล็กน้อยเมื่อเราเปลี่ยนระยะโฟกัส พูดง่าย ๆ คือเวลาเราดึงโฟกัสจากใกล้ไปไกลหรือไกลมาใกล้ ภาพจะดูเหมือนซูมเข้าหรือออกนิดหน่อยทั้งที่เราไม่ได้ซูม อาการนี้เกิดจากการออกแบบเชิงแสงของเลนส์ที่เมื่อเลื่อนชิ้นเลนส์เพื่อโฟกัส ทางยาวโฟกัสจริงก็เปลี่ยนไปเล็กน้อย เลนส์แต่ละตัวมีอาการนี้มากน้อยต่างกันตามการออกแบบ บางตัวแทบสังเกตไม่เห็น บางตัวเห็นชัดจนรบกวนสายตา
ทำไมสำคัญกับงานวิดีโอ
เหตุผลที่อาการนี้สำคัญกับงานวิดีโอแต่ไม่ค่อยมีผลกับภาพนิ่งอยู่ที่ลักษณะการใช้งาน ในภาพนิ่งเราถ่ายเป็นเฟรมเดียว โฟกัสจุดเดียวจบ จึงไม่เห็นการเปลี่ยนแปลง แต่ในวิดีโอเรามักมีการเปลี่ยนโฟกัสระหว่างถ่าย เช่นแร็คโฟกัสจากคนหนึ่งไปอีกคน หรือจากฉากหน้าไปฉากหลัง ถ้าเลนส์มีอาการหายใจมาก ภาพจะกระตุกซูมเข้าออกตามการเปลี่ยนโฟกัส ทำให้ช็อตที่ควรจะเนียนดูไม่เป็นมืออาชีพ นี่คือเหตุผลที่สายวิดีโอซีเรียสกับมัน
เลนส์แบบไหนคุมได้ดี
เลนส์ที่ควบคุม focus breathing ได้ดีมักเป็นเลนส์ Cine ที่ออกแบบมาเพื่องานวิดีโอโดยเฉพาะ เพราะผู้ผลิตตั้งใจลดอาการนี้ในการออกแบบเชิงแสง บางรุ่นถึงกับชูเรื่องนี้เป็นจุดขายหลัก ส่วนเลนส์ภาพนิ่งทั่วไปมักมีอาการนี้อยู่บ้างเพราะไม่ได้ออกแบบมาเพื่อจุดนี้ อย่างไรก็ตามกล้องและเลนส์รุ่นใหม่บางตัวมีฟังก์ชันชดเชยอาการหายใจแบบดิจิทัลมาช่วย ซึ่งพอบรรเทาได้ในระดับหนึ่ง เพราะฉะนั้นถ้างานของเราต้องแร็คโฟกัสบ่อย การเลือกเลนส์ที่ควบคุมอาการนี้ได้ดีหรือใช้ฟังก์ชันชดเชยก็ช่วยให้ฟุตเทจเนียนขึ้น
สรุป
สิ่งที่อยากให้จำคือ focus breathing คืออาการที่ภาพดูเหมือนซูมเข้าออกเล็กน้อยเมื่อเปลี่ยนโฟกัส เกิดจากการออกแบบเชิงแสงของเลนส์ มันสำคัญกับงานวิดีโอเพราะการแร็คโฟกัสที่ควรเนียนจะกลายเป็นกระตุกถ้าเลนส์หายใจมาก เลนส์ Cine ที่ออกแบบมาดีมักควบคุมอาการนี้ได้ดีกว่าเลนส์ภาพนิ่ง และกล้องรุ่นใหม่บางตัวมีฟังก์ชันชดเชยช่วย ถ้างานเราเน้นแร็คโฟกัส ให้ดูเรื่องนี้ในการเลือกเลนส์ด้วย เพราะมันเป็นรายละเอียดเล็ก ๆ ที่ทำให้ฟุตเทจดูมืออาชีพขึ้นอย่างชัดเจน
