เมื่อทำงานวิดีโอจริงจังขึ้น เราจะเจอสองระบบในการใส่ ND คือแบบหมุนเกลียวที่ขันติดหน้าเลนส์โดยตรง กับแบบ matte box ที่เป็นกล่องหน้าเลนส์ใส่แผ่นฟิลเตอร์ หลายคนสงสัยว่าต่างกันยังไงและจำเป็นต้องขยับไป matte box ไหม ความจริงสองระบบนี้เหมาะกับระดับงานคนละแบบและมีจุดเด่นต่างกัน บทความนี้อยากเทียบให้เห็นภาพแบบกลาง ๆ เพื่อให้เลือกได้ตรงกับงานและงบของเรา ไม่ใช่เพื่อบอกว่าแบบไหนโปรกว่า เพราะแต่ละแบบเหมาะกับสถานการณ์ต่างกัน
ND แบบหมุนเกลียว
ND แบบหมุนเกลียวคือฟิลเตอร์กลมที่ขันเข้ากับเกลียวหน้าเลนส์โดยตรง จุดเด่นคือเล็ก เบา พกง่าย ราคาย่อมเยากว่า และติดตั้งเร็ว เหมาะกับครีเอเตอร์ที่ถ่ายคนเดียว งานภาคสนาม และเซ็ตอัปที่ต้องการความคล่องตัว เป็นระบบที่ครอบคลุมความต้องการของคนส่วนใหญ่ได้ดี สิ่งที่ต้องแลกคือถ้าเรามีเลนส์หลายตัวที่ขนาดเกลียวหน้าต่างกัน ก็ต้องมีฟิลเตอร์หลายขนาดหรือใช้แหวนแปลงขนาด และการเปลี่ยนความเข้มต้องหมุนหรือถอดเปลี่ยน ซึ่งในบางสถานการณ์ก็ช้ากว่า รวมถึงกันแสงหลงเข้าเลนส์ได้น้อยกว่าระบบ matte box
Matte Box คืออะไร
matte box คือกล่องที่ติดหน้าเลนส์และใส่แผ่นฟิลเตอร์สี่เหลี่ยมได้ จุดเด่นคือใช้แผ่นฟิลเตอร์ขนาดเดียวกับเลนส์ทุกตัวได้ผ่านตัวยึด ไม่ต้องมีฟิลเตอร์หลายขนาด สลับแผ่นได้เร็ว และมีปีกบังแสงที่กันแสงหลงเข้าเลนส์ได้ดี ทำให้ภาพมีคอนทราสต์ดีขึ้นในสภาพแสงยาก เหมาะกับงานโปรดักชันระดับสูงและสายซีเนม่าที่ต้องการความยืดหยุ่นและการควบคุมแสง สิ่งที่ต้องแลกคือขนาดใหญ่ หนัก ราคาสูงกว่ามาก และเซ็ตอัปซับซ้อนกว่า ซึ่งอาจเกินความจำเป็นสำหรับงานทั่วไปหรือถ่ายคนเดียวที่เน้นคล่องตัว
ใครเหมาะกับแบบไหน
เมื่อมองว่าใครเหมาะกับแบบไหน ครีเอเตอร์ส่วนใหญ่ คนถ่ายคนเดียว งานภาคสนาม และคนที่เน้นความคล่องตัวกับงบที่คุ้ม มักได้ประโยชน์จาก ND แบบหมุนเกลียวที่เบาและสะดวก ส่วนคนที่ทำงานโปรดักชันระดับสูง สายซีเนม่า หรือต้องการการควบคุมแสงและความยืดหยุ่นในการสลับฟิลเตอร์ข้ามเลนส์ ก็เหมาะกับ matte box ที่ให้การควบคุมมากกว่า การเลือกควรดูที่ระดับงานและงบของเรา คนที่เพิ่งเริ่มหรือทำงานทั่วไปไม่จำเป็นต้องขยับไป matte box แบบหมุนเกลียวก็ตอบโจทย์ได้ดีและประหยัดกว่ามาก
สรุป
สิ่งที่อยากให้จำคือ ND แบบหมุนเกลียวเด่นเรื่องเล็ก เบา ราคาย่อมเยา และคล่องตัว เหมาะกับครีเอเตอร์ส่วนใหญ่และงานภาคสนาม แต่ต้องจัดการเรื่องขนาดเกลียวและกันแสงหลงได้น้อยกว่า ส่วน matte box เด่นเรื่องใช้แผ่นข้ามเลนส์ได้ สลับเร็ว และกันแสงหลงดี เหมาะกับงานโปรดักชันสูงและซีเนม่า แต่ใหญ่ หนัก และแพงกว่ามาก เลือกจากระดับงานและงบของเรา งานทั่วไปแบบหมุนเกลียวก็พอและคุ้มกว่า งานที่ต้องการควบคุมสูงค่อยขยับไป matte box
