เรื่องจัดสมดุลน้ำหนัก Rig ให้ถือได้นานไม่ล้า ผมนึกถึงงานเดินตามตัวละครในตลาดสดครั้งหนึ่ง ผมถือ Rig ที่ชั่งได้ราวสี่กิโล เดินได้สบายเกือบสิบนาทีต่อเทค อีกงานหนึ่ง Rig หนักพอ ๆ กัน แต่ผมแขนล้าตั้งแต่เทคที่สอง ของทั้งสองชุดหนักเท่ากันแทบเป๊ะ ต่างกันตรงที่ชุดหลังผมเอาแบตไปแขวนไว้สูงด้านหลังบนสุด แล้วมอนิเตอร์ยื่นออกด้านซ้ายบนแขนยาว ๆ นั่นคือบทเรียนที่ทำให้ผมเลิกเถียงกับตัวเองเรื่องน้ำหนักรวม แล้วหันมาสนใจว่าน้ำหนักไปกองอยู่ตรงไหนแทน
จัดสมดุลน้ำหนัก Rig ต้องเข้าใจแรงบิดกับสมดุลหน้าหลัง
หลักที่ใช้ได้จริงมีสองข้อ ข้อแรกคือแรงบิด น้ำหนักที่อยู่ไกลจากมือคุณ ออกแรงกดมากกว่าน้ำหนักเท่ากันที่อยู่ใกล้มือหลายเท่า แบตหนึ่งก้อนที่ห้อยติดหลังกล้องกับแบตก้อนเดียวกันที่ห้อยปลายแขนยื่นออกไปคนละเรื่องกันเลย เพราะฉะนั้นเวลาจัด Rig ผมจะพยายามให้ของหนักทุกชิ้นอยู่ชิดแกนกลางที่สุด สั้นที่สุด และอยู่ระดับใกล้แนวมือจับ ไม่ใช่ตั้งชูขึ้นไปสูง ๆ ข้อสองคือสมดุลหน้าหลัง จุดที่ควรเล็งคือให้ Rig ทั้งชุดสมดุลอยู่ประมาณกลางฝ่ามือข้างที่ถือ side handle หรือถ้าถือ top handle ก็ให้ห้อยแล้วนิ่ง ไม่ทิ่มหน้าหรือคว่ำหลัง
base plate ที่เลื่อนได้คือตัวควบคุมที่ตรงที่สุด
ตัวควบคุมสมดุลหน้าหลังที่ตรงไปตรงมาที่สุดคือ base plate ที่เลื่อนได้ นี่คือเหตุผลที่ผมยอมจ่ายเพิ่มให้แผ่นที่เลื่อนบนรางแทนแผ่นตายตัว เพราะพองานเปลี่ยนเลนส์จากตัวไวด์ตัวเบาไปเป็นซูมเทเลตัวหนัก คุณแค่คลายน็อตแล้วเลื่อนกล้องถอยหลังสองสามเซนต์ สมดุลก็กลับมา ไม่ต้องไปเพิ่มของถ่วงท้ายให้ Rig หนักขึ้นอีก ถ้าเลื่อนจนสุดรางแล้วยังหน้าทิ่ม นั่นแหละคือจังหวะที่การย้ายแบตมาไว้ท้ายสุดกลายเป็นการถ่วงที่มีประโยชน์สองต่อ ทั้งจ่ายไฟและทั้งบาลานซ์
เรื่องที่คนไม่ค่อยพูดคือสมดุลซ้ายขวา
เรื่องที่คนไม่ค่อยพูดคือสมดุลซ้ายขวา คนถือกล้องส่วนใหญ่ใช้มือขวาจับ side handle มือซ้ายประคอง พอเอามอนิเตอร์ไปแขวนซ้าย เอาไมค์รับไร้สายไปเสียบซ้าย Rig จะเอียงตลอดเวลาและกล้ามเนื้อคุณต้องออกแรงต้านทั้งวันโดยไม่รู้ตัว อาการที่บอกว่าเป็นแล้วคือภาพที่ถ่ายมือเปล่ามีอาการเอียงไปทางเดิมทุกเทค ซึ่งเสียเวลาแก้ในห้องตัดและครอปภาพหายไปเปล่า ๆ ทางแก้ง่ายกว่าที่คิด คือย้ายของเบา ๆ อย่างตัวรับเสียงไปไว้ฝั่งตรงข้ามมอนิเตอร์ หรือลดความยาวแขนมอนิเตอร์ลงให้มันอยู่เหนือกล้องมากกว่ายื่นออกข้าง
ต้องพูดอีกด้านด้วยว่า Rig ที่สมดุลเป๊ะไม่ได้แปลว่าดีที่สุดเสมอไป งานที่ต้องวางกล้องบนไหล่ การให้ท้ายหนักกว่านิดหน่อยจะช่วยให้แนบไหล่แน่นและนิ่งขึ้น ส่วนงานที่ต้องแพนตามของเคลื่อนไหวเร็ว Rig ที่หนักและกระจายน้ำหนักออกไปหน่อยกลับให้จังหวะแพนที่ลื่นกว่า Rig เบาที่กระตุกง่าย เพราะฉะนั้นคำว่าสมดุลควรแปลว่า “สมดุลสำหรับวิธีถือของงานนี้” ไม่ใช่ตัวเลขตายตัว
ลองแขวน Rig ตัวเองด้วยนิ้วเดียวที่ top handle แล้วดูว่ามันเอียงไปทางไหน สิบวินาทีนั้นบอกคุณได้มากกว่าการเถียงกันเรื่องกล้องรุ่นไหนเบากว่ากัน
