เวลาเริ่มขยับจาก SD Card มาเล่นการ์ดสายโปรอย่าง CFexpress หลายคนต้องสะดุดกับคำว่า Type A และ Type B ที่เห็นอยู่บนกล่อง ทั้งสองตัวขึ้นต้นด้วยคำว่า CFexpress เหมือนกัน หน้าตาก็เป็นการ์ดสี่เหลี่ยมคล้าย ๆ กัน จนหลายคนเข้าใจว่ามันใช้แทนกันได้ แต่ความจริงคือสองอย่างนี้ไม่เหมือนกันเลย ทั้งขนาด ความเร็ว ราคา และที่สำคัญที่สุดคือกล้องที่รองรับก็คนละแบบกัน ถ้าซื้อผิดประเภทมาคือใส่กล้องไม่ได้เลย ผมเลยอยากชวนมาทำความเข้าใจให้จบในที่เดียว ว่าสองตัวนี้ต่างกันตรงไหน และเราควรดูอะไรก่อนตัดสินใจซื้อ
ความต่างทางกายภาพ ต้นเหตุของทุกอย่าง
เริ่มจากความต่างทางกายภาพที่เป็นต้นเหตุของทุกอย่าง Type B จะตัวใหญ่กว่า และข้างในใช้เลน PCIe สองเลน ทำให้เพดานความเร็วสูงกว่า ส่วน Type A ตัวเล็กกว่าชัดเจน และใช้ PCIe เลนเดียว เพดานความเร็วจึงต่ำกว่าโดยธรรมชาติ พูดให้เห็นภาพคือ Type B เหมือนถนนสองเลน รถวิ่งได้เยอะกว่าในเวลาเท่ากัน ส่วน Type A เป็นถนนเลนเดียวที่แม้จะเร็ว แต่ก็จำกัดด้วยจำนวนเลนที่น้อยกว่า นี่คือเหตุผลว่าทำไมเวลาเทียบตัวเลขความเร็วสูงสุด Type B มักจะนำหน้าอยู่พอสมควร
กล้องเรารองรับแบบไหน เรื่องสำคัญที่สุด
ทีนี้มาถึงเรื่องที่สำคัญที่สุดในการเลือกซื้อ นั่นคือกล้องของเรารองรับแบบไหน ฝั่งที่ใช้ Type A หลัก ๆ คือ Sony ในกล้องอย่างตระกูล a7S III, a1, a7 IV รวมถึงสายซีเนม่าอย่าง FX3 และ FX6 ส่วน Type B เป็นมาตรฐานที่ Nikon, Canon, Panasonic และ Fujifilm เลือกใช้เป็นหลักในกล้องระดับสูงของแต่ละค่าย จุดที่ต้องระวังคือช่องใส่การ์ดถูกออกแบบมาเฉพาะ ใส่ Type B ลงในช่อง Type A ไม่ได้ และในทางกลับกันก็เช่นกัน เพราะฉะนั้นก่อนจ่ายเงิน สิ่งแรกที่ต้องรู้ไม่ใช่ว่าตัวไหนเร็วกว่า แต่คือกล้องเรากินการ์ดแบบไหน
ทำไม Type A ถึงแพงกว่าทั้งที่ช้ากว่า
แล้วก็มาถึงเรื่องที่หลายคนงงที่สุด คือทำไม Type A ที่เพดานความเร็วต่ำกว่า ถึงมักแพงกว่า Type B ต่อความจุเท่ากัน เหตุผลไม่ได้อยู่ที่ความเร็วล้วน ๆ แต่อยู่ที่การอัดชิปหน่วยความจำลงในตัวการ์ดที่เล็กกว่ามากนั้นทำได้ยากกว่าและมีต้นทุนทางวิศวกรรมสูงกว่า บวกกับ Type A มีผู้ผลิตกล้องที่ใช้งานน้อยกว่า ยอดผลิตในตลาดจึงเล็กกว่า เมื่อของผลิตน้อยและทำยากกว่า ราคาต่อความจุก็เลยสูงตามไปด้วย นี่เป็นกรณีคลาสสิกที่ราคาไม่ได้สะท้อนแค่ความเร็ว แต่สะท้อนต้นทุนการผลิตและขนาดของตลาดด้วย
ทำไม Sony ถึงเลือกใช้ Type A
คำถามที่ตามมาคือ ในเมื่อ Type A แพงกว่าและช้ากว่า แล้วทำไม Sony ถึงเลือกใช้ คำตอบอยู่ที่ขนาดที่เล็กของมันนั่นเอง เพราะการ์ดที่เล็กลงทำให้ Sony ออกแบบช่องใส่การ์ดแบบรวมร่างได้ คือช่องเดียวกันใส่ได้ทั้ง CFexpress Type A และ SD Card ผู้ใช้จึงมีอิสระว่าวันไหนงานหนักต้องการความเร็วก็ใส่ Type A วันไหนงานเบาหรืออยากประหยัดก็ใส่ SD ธรรมดาได้ในช่องเดิม แลกมาด้วยบอดี้กล้องที่ยังคงกะทัดรัด นี่คือการแลกเปลี่ยนที่ Sony เลือก ไม่ใช่เพราะ Type A ดีกว่าในทุกมิติ แต่เพราะมันตอบโจทย์เรื่องความยืดหยุ่นและขนาดตัวกล้องที่ค่ายนี้ให้ความสำคัญ
สรุปจบใน 1 นาที
สรุปให้จบใน 1 นาทีคือ Type B ตัวใหญ่กว่า เร็วกว่า และมักถูกกว่าต่อความจุ ใช้ในค่าย Nikon, Canon, Panasonic, Fujifilm ส่วน Type A ตัวเล็กกว่า เพดานความเร็วต่ำกว่า ราคาสูงกว่า แต่ได้ความยืดหยุ่นเรื่องช่องที่ใช้ร่วมกับ SD ได้ และเป็นทางที่ Sony เลือก สิ่งที่อยากให้จำคือ อย่าเริ่มจากคำถามว่าตัวไหนดีกว่า เพราะมันไม่มีตัวที่ดีกว่าแบบขาวดำ มีแต่ตัวที่ตรงกับกล้องของเรา เปิดคู่มือกล้องหรือเช็กสเปกให้ชัดก่อนว่าเครื่องเรารับการ์ดแบบไหน แล้วค่อยเลือกความจุและความเร็วให้พอดีกับงานจริง เท่านี้ก็ไม่มีทางซื้อผิด
