Variable ND หรือ ND แบบปรับได้เป็นที่นิยมมากในหมู่สายวิดีโอ เพราะหมุนเปลี่ยนความเข้มได้ในตัวเดียวไม่ต้องพกหลายชิ้น แต่ความสะดวกนี้ก็มาพร้อมจุดพลาดที่ทำให้ภาพเสียได้ถ้าใช้ไม่ถูก หลายคนหมุนเพลินจนเจอปัญหาสีเพี้ยนหรือลายกากบาทบนภาพแล้วงงว่าเกิดจากอะไร ผมอยากชวนมาดูวิธีใช้ variable ND ให้ถูกต้อง เพราะพอรู้ขอบเขตและวิธีใช้ที่ถูก เราจะได้ความสะดวกของมันโดยไม่เจอปัญหาที่ทำให้ต้องถ่ายใหม่หรือแก้ทีหลังไม่ได้
หลักการทำงานของ Variable ND
หลักการทำงานของ variable ND คือการซ้อนชั้นโพลาไรซ์สองชั้นแล้วหมุนให้ตัดแสงมากขึ้นหรือน้อยลง จุดที่ต้องเข้าใจคือมันมีช่วงที่ใช้ได้ดีและช่วงที่หมุนเกินขอบเขตแล้วเกิดปัญหา เมื่อหมุนไปถึงความเข้มสูงสุดหรือเกินช่วงที่ออกแบบไว้ มักเกิดลายกากบาทหรือแถบมืดพาดบนภาพที่เรียกว่า X-cross ซึ่งเป็นอาการเฉพาะของ variable ND เพราะฉะนั้นการรู้ว่าฟิลเตอร์ของเรามีช่วงใช้งานที่ปลอดภัยแค่ไหนและไม่หมุนเกินช่วงนั้นคือกุญแจของการใช้ให้ได้ภาพที่ดี
หมุนในช่วงที่ปลอดภัย
วิธีใช้ที่ถูกคือหมุนอยู่ในช่วงที่แนะนำและหลีกเลี่ยงการหมุนไปสุดขอบด้านเข้มที่สุด variable ND ที่ดีมักมีเครื่องหมายบอกช่วงใช้งานที่ปลอดภัย หรือมีจุดหยุดที่กันไม่ให้หมุนเกิน ควรใช้อยู่ในช่วงนั้นและถ้าต้องการลดแสงมากกว่าที่ฟิลเตอร์ตัวนั้นรองรับได้ดี ก็ควรเปลี่ยนไปใช้ตัวที่เข้มกว่าแทนการฝืนหมุนจนเกิดปัญหา การเลือกฟิลเตอร์ที่ช่วงความเข้มเหมาะกับแสงที่ถ่ายบ่อยช่วยให้เราใช้อยู่ในช่วงที่ปลอดภัยได้เป็นส่วนใหญ่
เช็กภาพหลังปรับทุกครั้ง
อีกเรื่องที่ควรทำคือเช็กภาพบนจอหรือมอนิเตอร์หลังปรับ variable ND ทุกครั้ง เพราะนอกจากลายกากบาทแล้ว variable ND บางตัวโดยเฉพาะรุ่นราคาถูกอาจทำให้สีเพี้ยนไปทางอุ่นหรือเย็นเมื่อหมุนเข้ม การดูภาพจริงหลังปรับช่วยให้เราจับปัญหาได้ทันทีและปรับแก้ก่อนถ่าย ถ้าเจอสีเพี้ยนก็ปรับไวต์บาลานซ์ชดเชยหรือลดความเข้มลง การเช็กภาพเป็นนิสัยหลังปรับฟิลเตอร์ช่วยกันไม่ให้ถ่ายงานมาแล้วเจอปัญหาทีหลังซึ่งบางอย่างแก้ในขั้นตัดต่อไม่ได้
สรุป
สิ่งที่อยากให้จำคือ variable ND สะดวกเพราะปรับความเข้มในตัวเดียว แต่ต้องใช้ในช่วงที่ปลอดภัยและหลีกเลี่ยงการหมุนไปสุดขอบด้านเข้มสุดที่ทำให้เกิดลายกากบาท X-cross ถ้าต้องการลดแสงมากกว่าที่รองรับได้ดีให้เปลี่ยนตัวที่เข้มกว่าแทนการฝืน และเช็กภาพหลังปรับทุกครั้งเพื่อจับปัญหาสีเพี้ยนหรือลาย เข้าใจขอบเขตและใช้ให้ถูกแล้วเราจะได้ทั้งความสะดวกของ variable ND และภาพที่สะอาด ไม่เจอปัญหาที่ทำให้ต้องถ่ายใหม่หรือแก้ไม่ได้
