Parfocal vs Varifocal — Parfocal กับ Varifocal ต่างกันยังไง อาการที่เจอกันบ่อยในห้องตัดคือแบบนี้ กล้องตั้งบนขาสามขา ล็อกโฟกัสที่หน้าคนพูดไว้เรียบร้อย แล้วค่อย ๆ ซูมออกเพื่อเก็บบรรยากาศรอบเวที พอเปิดไฟล์ดูกลับพบว่าช่วงกลางของการซูมภาพหลุดโฟกัสไปแบบเห็นชัด แล้วค่อย ๆ กลับมาคมตอนปลาย ไม่ใช่มือไม่นิ่ง ไม่ใช่ตั้งค่าผิด และแก้ในโพสต์ไม่ได้ด้วย นั่นคือจุดที่คำว่า parfocal เลิกเป็นศัพท์ไว้อวดในกรุ๊ปเลนส์ แล้วกลายเป็นเรื่องที่ตัดสินว่าเทคนั้นใช้ได้หรือทิ้ง
Parfocal vs Varifocal: พูดให้ตรงที่สุด สองคำนี้ต่างกันตรงไหน
พูดให้ตรงที่สุด parfocal คือเลนส์ที่ออกแบบให้รักษาโฟกัสไว้ได้ตลอดช่วงซูม โฟกัสไว้ที่ระยะเทเล ซูมกลับมาที่ไวด์ ตัวแบบก็ยังคมเหมือนเดิม ส่วน varifocal คือเลนส์ที่จุดโฟกัสเลื่อนไปเมื่อเปลี่ยนทางยาวโฟกัส ซูมเสร็จต้องโฟกัสใหม่ทุกครั้ง เลนส์ซูมสายซีเนม่าส่วนใหญ่ตั้งใจทำมาให้เป็น parfocal เพราะสายงานนั้นทำงานด้วยโฟกัสมือเป็นหลัก ขณะที่เลนส์ซูมสำหรับภาพนิ่งส่วนใหญ่ไม่ได้เป็น เพราะโจทย์ของมันคือชัตเตอร์ทีละใบ ไม่ใช่การเคลื่อนภาพต่อเนื่อง
ทำไมหลายคนใช้ซูมภาพนิ่งมาเป็นปีโดยไม่เคยเจอปัญหานี้
คำถามที่ตามมาคือแล้วทำไมหลายคนใช้เลนส์ซูมภาพนิ่งถ่ายวิดีโอมาเป็นปีโดยไม่เคยเจอปัญหานี้ คำตอบคือระบบออโต้โฟกัสมันชดเชยให้ กล้องจับได้ว่าภาพเริ่มไม่คม แล้วขยับกลุ่มเลนส์โฟกัสตามทันจนแทบไม่มีใครรู้ตัว มันเป็นการปิดแผลที่ได้ผลในหลายสถานการณ์ แต่ความจริงจะโผล่ทันทีในวันที่สลับไปโฟกัสมือ หรือวันที่ฉากมีคอนทราสต์ต่ำ แสงน้อย มีอะไรผ่านหน้าเฟรม แล้วออโต้โฟกัสลังเล ผลคือภาพวูบเข้าวูบออกกลางเทค ซึ่งแก้ในห้องตัดไม่ได้เลย
Parfocal กับ Varifocal ต่างกันยังไง เรื่องข้อแลกเปลี่ยนต้องพูดตามจริง
ข้อแลกเปลี่ยนต้องพูดตามจริง เลนส์ parfocal ต้องออกแบบชุดชิ้นเลนส์ให้ซับซ้อนกว่า และควบคุมความคลาดเคลื่อนในการประกอบสูงกว่า ราคาจึงสูงกว่าเลนส์ซูมทั่วไปในช่วงเดียวกันอย่างมีนัยสำคัญ ตัวยังมักหนักกว่าและใหญ่กว่าด้วย ถ้างานหลักคือถ่ายสัมภาษณ์ตั้งกล้องนิ่ง ตั้งขนาดภาพไว้แล้วปล่อยยาว ประโยชน์ที่ได้จากมันแทบไม่เห็น เงินก้อนนั้นเอาไปลงไฟหรือไมค์ได้ผลกับงานมากกว่า แต่ในงานสารคดี อีเวนต์ ถ่ายทอดสด หรือมัลติแคมที่ต้องเปลี่ยนขนาดภาพระหว่างที่กล้องยังบันทึกอยู่ ความนิ่งของโฟกัสตอนซูมคือสิ่งที่เงินก้อนนั้นซื้อ ไม่ใช่ความคมที่มากขึ้นอีกนิด
วิธีเช็กก่อนซื้อทำได้เองในร้าน ตั้งกล้องบนขา เปิดโฟกัสมือ ซูมไปสุดเทเล โฟกัสให้คมที่วัตถุที่มีลายละเอียด แล้วเปิด focus peaking ค่อย ๆ ซูมออกมาไวด์โดยไม่แตะวงโฟกัส ถ้าขอบสีที่ peaking จับไว้หายวูบระหว่างทางแล้วค่อยกลับมา นั่นคือ varifocal ชัด ๆ เลนส์ parfocal จริงจะขยับบ้างเล็กน้อยแต่ไม่ถึงกับหลุด รู้ตัวก่อนก็วางแผนงานได้ ที่อันตรายกว่าคือไม่รู้แล้วไปเจอเอาตอนลูกค้ารออยู่
คำถามที่ควรถามจึงไม่ใช่ว่าเลนส์ตัวนี้ parfocal หรือเปล่า แต่คือ งานที่รับอยู่ต้องซูมระหว่างที่กล้องยังบันทึกบ่อยแค่ไหน ถ้าแทบไม่เคย เรื่องนี้ยังรอได้ ถ้าทุกงาน ก็รู้แล้วว่าเงินก้อนต่อไปควรไปทางไหน
