Eye AF และระบบจับตากับเลนส์นอกค่าย ใช้ได้จริงแค่ไหน

Eye AF third-party lenses — เรื่อง Eye AF และระบบจับตากับเลนส์นอกค่าย ผมนึกถึงเช้าวันถ่ายสัมภาษณ์ผู้บริหาร ทีมหนึ่งเพิ่งได้เลนส์ตัวใหม่มาเมื่อวาน ราคาถูกกว่าเลนส์ในค่ายเกือบครึ่ง ช่างภาพใส่เข้าไป ตั้งกล้อง เปิดระบบจับตา แล้วก็นั่งลุ้นทั้งเทคว่ากรอบเขียวมันจะยังเกาะอยู่ไหม ความรู้สึกแบบนั้นแย่กว่าการโฟกัสพลาดจริง ๆ เสียอีก เพราะคุณจะไม่กล้าเลื่อนสายตาไปดูอย่างอื่นเลยตลอดวัน

Eye AF third-party lenses: Eye AF และระบบจับตากับเลนส์นอกค่าย ความกังวลล้าหลังกว่าความจริง

ข่าวดีคือความกังวลนั้นล้าหลังกว่าความจริงไปพอสมควรแล้ว แบรนด์อย่าง Sigma, Tamron, Viltrox และ Samyang ได้รับสิทธิ์ใช้โปรโตคอลเมาท์ของ Sony อย่างเป็นทางการ ไม่ใช่การแกะย้อนกลับแบบสมัยก่อน นั่นแปลว่าเลนส์เหล่านี้คุยกับบอดี้ได้เต็มระบบ รวมถึงระบบจับตาและการติดตามวัตถุ เลนส์ Tamron ที่ใช้มอเตอร์ VXD ทำงานร่วมกับ Real-Time Eye AF ได้ดี เลนส์ fix ของ Viltrox เองก็รองรับการจับตา สิ่งที่คนเข้าใจผิดบ่อยคือคิดว่ามันเป็นเรื่องเปิดกับปิด ใช้ได้กับใช้ไม่ได้ ทั้งที่จริงมันเป็นเรื่องระดับความคม ความไว และความนิ่งของการเกาะ ซึ่งต่างกันเล็กน้อยระหว่างยี่ห้อ และต่างกันระหว่างรุ่นในยี่ห้อเดียวกันด้วยซ้ำ

ความต่างมาจากมอเตอร์เป็นหลัก ไม่ใช่โปรโตคอล

ความต่างนั้นมาจากมอเตอร์เป็นหลัก ไม่ใช่โปรโตคอล เลนส์ที่ใช้มอเตอร์เชิงเส้นคู่ขยับกลุ่มชิ้นเลนส์ได้เร็วและหยุดได้นิ่งกว่าเลนส์ที่ใช้มอเตอร์แบบเก่าซึ่งต้องหมุนเฟืองทดกำลัง พอสั่งงานเร็ว ๆ ติดกันจะเห็นอาการล้ำแล้วถอย ในงานสัมภาษณ์นิ่ง ๆ คุณอาจไม่เห็นความต่างนี้เลย แต่พอเป็นงานที่ซับเจกต์ลุกเดิน หันหน้า แล้วมีคนเดินตัดหน้ากล้อง ความต่างครึ่งวินาทีนั้นคือความต่างระหว่างเทคที่ใช้ได้กับเทคที่ต้องทิ้ง

สามการทดสอบที่ใช้เวลารวมไม่ถึงยี่สิบนาที

เพราะแบบนั้น การทดสอบก่อนงานจริงจึงสำคัญกว่าการอ่านสเปก ผมแนะนำให้ลองสามสถานการณ์ที่กินเวลารวมไม่ถึงยี่สิบนาที หนึ่งคือให้คนนั่งแล้วหันหน้าเข้าออกจากกล้องช้า ๆ ดูว่ากรอบจับตาหลุดไปเกาะที่หูหรือคอไหม สองคือให้เดินเข้าหากล้องจากไกลสุดจนใกล้สุดในระยะที่คุณใช้จริง ดูว่าโฟกัสตามทันหรือกระตุกเป็นขั้น สามคือทำซ้ำในแสงที่มืดลงกว่านั้นสองสตอป เพราะระบบจับตาทุกยี่ห้อจะเริ่มลังเลเมื่อคอนทราสต์ตก ถ้าเลนส์ผ่านสามข้อนี้ในเงื่อนไขที่ตรงกับงานคุณ ก็เอาไปใช้ได้อย่างสบายใจ

สิ่งที่ต้องพูดกันตรง ๆ คือไม่มีใครรับประกันได้ว่าเลนส์นอกค่ายจะทำงานครบทุกฟังก์ชันหลังบอดี้อัปเดตเฟิร์มแวร์ครั้งถัดไปทุกครั้ง เรื่องนี้เคยเกิดจริงและเคยแก้ได้จริง สิ่งที่คุณควบคุมได้คือนิสัยของตัวเอง อย่าอัปเดตเฟิร์มแวร์บอดี้ในสัปดาห์ที่มีงานสำคัญ เก็บเลนส์ที่รู้ว่าเสถียรไว้หนึ่งตัวเป็นตัวสำรอง และตรวจหน้าเว็บซัพพอร์ตของผู้ผลิตเลนส์ก่อนกดอัปเดตเสมอ ร้านที่คุณซื้อควรบอกได้ว่ารุ่นนั้นอัปเดตเฟิร์มแวร์เองได้ไหมและอัปเดตยังไง ถ้าตอบได้ชัด นั่นคือส่วนหนึ่งของราคาที่คุณจ่ายไป

คำถามที่น่าถามกว่า “เลนส์นี้ Eye AF ใช้ได้ไหม” คือ “งานที่คุณรับอยู่จริง ๆ ต้องพึ่งการจับตากี่เปอร์เซ็นต์ของวัน” คำตอบของสองคนที่ถือกล้องรุ่นเดียวกันอาจไม่เหมือนกันเลย