“ไม่เอาแฟลชหรอก เดี๋ยวฉากหลังดำ ภาพดูแข็ง ไม่เป็นธรรมชาติ” ความเชื่อว่าเปิดแฟลชแล้วฉากหลังต้องดำ ประโยคนี้ผมได้ยินบ่อยจนชิน หลายคนถึงขั้นถอดแฟลชทิ้งไปเลย ยอมถ่ายในที่แสงน้อยแบบทู่ ๆ ดีกว่าเสี่ยงได้ภาพคนลอยบนพื้นดำ ผมเข้าใจที่มานะ เพราะภาพแฟลชที่เราเห็นจนเบื่อมันเป็นแบบนั้นจริง ตัวคนสว่างจ้าลอยเด่น ฉากหลังดำมืดสนิทเหมือนถ่ายในถ้ำ ทั้งที่จริงถ่ายในร้านอาหารที่มีไฟอุ่น ๆ สวย ๆ อยู่
เปิดแฟลชแล้วฉากหลังต้องดำ เพราะอะไร
แต่ปัญหาไม่ได้อยู่ที่แฟลชแรงไป และไม่ได้อยู่ที่แฟลชทำให้ภาพแข็งโดยธรรมชาติของมัน มันอยู่ที่เราปล่อยให้แฟลชกลืนบรรยากาศทั้งหมดไปโดยไม่รู้ตัว พูดตรง ๆ ฉากหลังดำไม่ใช่เพราะแฟลช แต่เพราะกล้องเก็บแสงในห้องไม่ทัน แล้วเราไม่ได้บอกให้มันเก็บ ตรงนี้แหละที่พอเข้าใจกลไกแล้วจะแก้ได้ ความเชื่อว่าเปิดแฟลชแล้วฉากหลังต้องดำจึงไม่เป็นจริงเสมอไป
แยกหน้าที่ ชัตเตอร์คุมฉาก แฟลชคุมคน
กุญแจอยู่ที่การแยกหน้าที่ให้ชัดว่าอะไรคุมอะไร ในภาพหนึ่งเฟรมเรามีแสงอยู่สองแหล่ง หนึ่งคือแสงแวดล้อมที่มีอยู่แล้วในที่นั้น ไฟร้าน แสงหน้าต่าง ท้องฟ้า สองคือแสงแฟลชที่เรายิงเข้าไปเอง เคล็ดคือแสงสองอย่างนี้ถูกควบคุมด้วยตัวปรับคนละชุด แสงแวดล้อมถูกคุมด้วยความเร็วชัตเตอร์กับ ISO เป็นหลัก ชัตเตอร์ยิ่งช้าเซนเซอร์ยิ่งเก็บแสงในห้องได้นาน ฉากหลังก็ยิ่งสว่างขึ้น ชัตเตอร์ยิ่งเร็วฉากหลังยิ่งมืดลง ที่หลายคนงงคือแฟลชแทบไม่สนใจความเร็วชัตเตอร์เลย เพราะมันยิงแค่เสี้ยววินาที ตราบใดที่ยังไม่เกิน sync speed ปรับชัตเตอร์ช้าเร็วยังไงความสว่างของคนที่โดนแฟลชก็แทบไม่เปลี่ยน อันนี้แหละคือช่องที่เราใช้แยกฉากกับคนออกจากกัน
ส่วนความสว่างของตัวคนที่โดนแฟลช คุมด้วยกำลังไฟแฟลชกับรูรับแสงเป็นหลัก อยากให้คนสว่างขึ้นก็เพิ่มกำลังไฟ อยากให้มืดลงก็ลด วิธีทำงานจริงของผมคือตั้งฉากก่อน ปิดแฟลช วัดแสงห้องด้วยชัตเตอร์กับ ISO ให้ฉากหลังได้บรรยากาศที่อยากได้ อาจให้อันเดอร์นิดหน่อยให้ดูมีมู้ด พอฉากลงตัวค่อยเปิดแฟลชแล้วค่อย ๆ ดันกำลังไฟขึ้นจนหน้าคนพอดี ทำแบบนี้ฉากกับคนจะบาลานซ์กันดูเป็นธรรมชาติ ไม่ใช่คนลอยบนพื้นดำ จึงเห็นได้ว่าแนวคิดว่าเปิดแฟลชแล้วฉากหลังต้องดำไม่ได้เกิดขึ้นเสมอไป
แก้ความแข็งที่หน้าแฟลช
เรื่องภาพแข็งที่คนกลัวกันก็แก้ได้ที่หน้าแฟลช อย่ายิงตรงเข้าหน้าคนโต้ง ๆ เพราะแสงจากจุดเล็ก ๆ ตรงหน้ากล้องมันแข็งจริง เงาคม ผิวมันวับ ลองหันหัวแฟลชเด้งเพดานหรือเด้งผนังข้าง ๆ แสงจะไปกระทบพื้นผิวใหญ่ ๆ ก่อนแล้วค่อยตกลงมาหาคน กลายเป็นแสงนุ่มกระจายตัว หรือจะเอาแผ่นกระจายแสงมาครอบหน้าแฟลชก็ช่วยได้ในระดับหนึ่ง แค่เปลี่ยนทิศยิงกับขนาดแหล่งแสง ความรู้สึกแข็ง ๆ ก็หายไปเยอะ
ลองในสถานการณ์จริงสักครั้ง ถ่ายเพื่อนในคาเฟ่ตอนเย็น เปิดชัตเตอร์ให้ช้าลงจนไฟวอร์ม ๆ ในร้านเข้ามาในภาพ แล้วเติมแฟลชเบา ๆ เด้งเพดานให้หน้าเพื่อนสว่างขึ้นแค่พอดี เทียบกับภาพที่ยิงแฟลชเต็ม ๆ ตรงหน้าแบบเดิม เอาจริง ๆ ความต่างมันชัดจนน่าตกใจ ฉากหลังไม่ดำ หน้าคนไม่แข็ง บรรยากาศร้านยังอยู่ครบ พอจับหลักคุมฉากด้วยชัตเตอร์ คุมคนด้วยแฟลช แล้วจัดหน้าแฟลชให้แสงนุ่ม ภาพเปิดแฟลชของเราจะเลิกดูเหมือนเปิดแฟลชไปเลย
